“Yaptırımlar İran ile ticareti zorlaştırıyor”

ANKARA (AA) – DİLARA ZENGİN/AYŞENUR SAĞLAM – İran ile ticaretin sürüdürülmesi için yeni çıkış yolları aranırken, iş insanları ve uzmanlar ABD'nin ikinci aşamada devreye aldığı yaptırımların ülkedeki yabancı yatırımcıları tedirgin ettiğini ve küresel ticaret sistemini bozan tek taraflı kararın İran ile iş yapmayı zorlaştırdığını belirtti.

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-İran İş Konseyi Başkanı Ümit Kiler, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ABD'nin Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan çekilme ve İran'a yönelik 2016 yılında kaldırdığı ekonomik yaptırımlara geri dönme kararını tek taraflı olarak aldığına dikkati çekerek, uluslararası hukuk gereği diğer ülkelerin yalnızca Birleşmiş Milletler (BM) kararlarına uymakla yükümlü bulunduğunu söyledi.

Söz konusu yaptırımların diğer ülkeleri de olumsuz etkilediğini vurgulayan Kiler, "Yaptırımlar, dolarla İran ile ticareti imkansız hale getirdi. Bu karara uymayacaklarını ifade eden, daha önce İran ile bu anlaşmayı müzakere edip neticelendiren ve İran'da ciddi ekonomik menfaatleri olan Almanya, İngiltere, Fransa gibi ülkelerin bu konuda irade göstermeleri önem taşıyor. Önümüzdeki süreçte bu iradenin pratik yansımalarını görmeyi arzuluyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

– "İran'ın Türkiye'den ithal edilen ürünlere ihtiyacı var"

Komşu ülke İran'ın son 40 senedir Türkiye'nin en önemli ticari ortaklarından olduğuna işaret eden Kiler, şöyle konuştu:

"Türkiye'nin orta ve uzun vadeli hedeflerine ulaşması her şeyden önce bölgesinde barış ve istikrar ortamının kalıcı hale gelmesine bağlı. Bölgenin istikrarını bozabilecek her türlü dış müdahale Türkiye'nin ve şirketlerinin aleyhine işler. ABD yönetiminin yeni yaptırımları aşamalı olarak devreye sokmasıyla İran'da iş yapmak, İranlı şirketlerle ticaret yapmak oldukça zorlaştı. İran, Türk şirketlerinin kısa vadede yatırım planlarından çıktı. İkili ticaret hacmimiz düşüş eğilimine girerek 2017 sonunda 10,6 milyar dolar seviyesine indi. 2018 yılının 8 ayında İran'a ihracatımız bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 20 azaldı. Yaptırımlarla ABD yönetiminin İran ile ticareti daha da zorlaştırdığı anlaşılıyor. Öte yandan Türkiye tarihin her döneminde olduğu gibi İran ile ticaret yapmaya mahkumdur. Türkiye'nin, İran'ın petrol ve doğal gazına ihtiyacı olduğu gibi İran halkının da Türkiye'den ithal edilen sanayi ürünlerine ve günlük tüketim mallarına ihtiyacı var. Bu ticaret kompozisyonu değişmeyecektir."

Kiler, iş dünyası olarak İran'ın dünya sistemiyle olan meselelerinin barışçıl ve diplomatik yollarla kalıcı olarak çözülmesini beklediklerini belirterek, "İran'ın tekrar küresel sistemin onurlu ve sorumlu bir üyesi olmasını ümit ediyoruz. Tek taraflı yaptırımlar küresel ticaret sistemini bozarken, hedeflenen siyasal amaçlara da hizmet etmekten uzak kalmıştır." ifadelerini kullandı.

– "Türkiye, ABD yaptırımlarına karşı temkinli davranacaktır"

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Enerji Araştırmacısı Dr. Yunus Furuncu da petrol gelirlerinin İran'ın kamu gelirlerinin yüzde 50'sini oluşturduğunu belirterek, yaptırımların İran ekonomisinin zor duruma düşmesini hedeflediğini söyledi.

Furuncu, özellikle petrol satışlarını engelleme amacıyla uygulamaya konulan yaptırımların, İran ekonomisinin kötü olan durumunu daha da olumsuz etkileyeceğini vurgulayarak, "İlk yaptırım paketinin uygulanmasından bir ay önce Temmuz 2018'de yaklaşık 3 milyon varil günlük petrol üreten İran, geçen ay 2 milyon varil sınırına geriledi. Bu gerileme yıllık olarak 26 milyar dolar daha az ihracat anlamına geliyor. İran ekonomisinin zor günler geçirdiği ve ekonomik sıkıntılardan dolayı protestoların arttığı bir ortamda ülkedeki huzursuzluk daha da artabilir." dedi.

Başta bazı AB ülkeleri olmak üzere Çin ve Hindistan gibi İran'dan petrol ithalatı yapan ülkelerin yaptırımlara karşı çıktığına dikkati çeken Furuncu, fiiliyatta ise durumun farklı olduğunu, uluslararası firmaların İran ile olan ticaretlerini askıya almaya başladığını anlattı.

Furuncu, ABD ile ticari ilişkileri olan Mercedes-Benz, Mazda Motors, Siemens, General Electric, Lukoil ve Boeing'in ülkeden çıkma kararı aldığını, söz konusu firmalar arasında otomotiv, havacılık ve petrol endüstrilerinde ağırlıkları hissedilen Peugeot, Citroen, Renault, Total, Airbus gibi Fransız şirketlerinin de bulunduğunu bildirdi.

ABD yaptırımlarına maruz kalma endişesinin İran ile ticaret yapan firma sayısında düşüşe sebep olabileceğini dile getiren Furuncu, şunları kaydetti:

"Türkiye de ABD yaptırımlarına karşı temkinli davranacaktır. ABD, 8 ülkenin İran'dan petrol ithalatına istisna getirerek yaptırım karşıtı devletlerin büyük bir blok haline gelmesini engelledi. Bu istisna uygulanmasaydı, başta Çin ve Hindistan olmak üzere yaptırımlara rağmen İran'dan petrol alacağını duyuran ülkelerin tutumundan dolayı ABD'nin bu ülkelerle ilişkileri gerilecekti. ABD, bu ülkelere 6 ay daha istisna getirerek durumu kendi kontrolünde tutmaya çalıştı."

Advertisements

ALATURKA AİLESİ ÜYELERİ NE DİYOR?