ANKARA (AA) – MELTEM BULUR – Filipinler hükümeti ile Moro İslami Kurtuluş Cephesi arasındaki Bangsamoro Barış Antlaşması sürecinin Bağımsız Gözlemci Heyeti üyesi ve İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Vakfı Mütevelli Heyeti Başkan Vekili Hüseyin Oruç, Filipinler’de yarın yapılacak seçimlerin sonuçlarının barış sürecine olası etkilerini, “Özellikle Moro tarafında umut hala devam ediyor. Başkan adayları da bölgede çatışmasız bir çözümden başka çare olmadığını, bu işin savaşla değil konuşmakla çözüleceğini düşünüyor. Sıkıntılı bir durum var ama bu belirsizlikten kaynaklanıyor.” şeklinde değerlendirdi.
Oruç, Filipinler’de seçim sonuçlarının ülkede yürütülen barış görüşmelerine muhtemel etkisine ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtladı. Ülkede alışılmışın çok dışında bir seçim sistemi olduğunu söyleyen Oruç, seçilecek başkanın kendi kadrosunu kurarak 6 yıl süreyle görev yapacağını anlattı. Ülkede seçim öncesi belirsizliklerin olduğu bir süreçten geçildiğine dikkati çeken Oruç, Başbakan Benigno Aquino, ülkenin önemli iş adamları ve elit kesimin Mar Roxas’ı desteklediğini, anketlerde ise Mindanao’nın en büyük şehri olan Davao’nun Belediye Başkanı Rodrigo Duterte’nin adının öne çıktığını söyledi.
Davao’nun Hristiyan Belediye Başkanı, seçimleri kazanması halinde ülkenin güneydeki Mindanao Adası’ndan seçilecek ilk devlet başkanı olacak.
Seçim kampanyasında hükümet sisteminde değişikliğe gideceğini vurgulayan Duterte, ülkenin güneyindeki İslami gruplar ve Filipinler Komünist Partisine barış görüşmeleri çağrısında bulunmuştu.
Duterte’nin 20 yıllık belediye başkanlığı süresince Davao’yu ülkenin en düzenli şehri haline getirdiğini vurgulayan Oruç, “Duterte, yüz gün içinde acil planlar uygulayacağını, 6 ay içinde ülkede suç kalmayacağını söylüyor ancak bunları nasıl yapacağına ilişkin ayrıntı vermiyor.” diye konuştu.
-“MİKC imzalanan anlaşmaya bağlı”
Filipinler’in 40 yıl süren çatışmaların ardından hükümetle ülkenin güneyindeki Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MİKC) arasında 27 Mart 2014’te imzalanan Barış Anlaşması ile başlatılan barış sürecinin, seçimlerin sonucunda göreve gelecek başkanın karakterine göre şekilleneceğini vurgulayan Oruç, şöyle devam etti:
“Barış Anlaşmasının imzalanmasıyla Mindanao’ya kalıcı ve sürdürülebilir barış getirmesi öngörülen Bangsamoro Temel Yasasının taslağı geçen yıl eylül ayında Filipinler Kongresine sunulmuştu. Geçen sene ocak ayında 44 özel kuvvetler askerinin öldürülmesinin ardından ülkede ciddi bir milliyetçi dalga oluştu ve son noktaya gelmiş olan barış süreci de mevcut başkan tarafından tam sonuçlandırılamadı. Temel yasa mecliste takıldı. Bu karşı duruştan dolayı da hiçbir başkan adayı net bir şekilde barış süreciyle ilgili vaatlerini söylemedi.
MİKC ise imzalanan anlaşmaya bağlı kaldığını dile getirdi. İslami cephe, yeni yönetimin anlaşmaya devam etmemesi halinde barış için mücadelesine devam edeceğini net bir şekilde ortaya koydu. Bir taraf çok net bir şekilde barıştan yana tavır koyuyor. Devlet tarafının da tavrı bir ay içinde belli olur.”
-“Umut devam ediyor”
Hüseyin Oruç, seçimin kesin sonuçlarının ancak bir haftada belli olacağı, seçilecek başkanın da 30 Haziran itibariyle görevi teslim alacağını aktardı.
Oruç, “Özellikle Moro tarafında umut hala devam ediyor. Onlar barışa inanıyorlar. Başkan adayları da bölgede çatışmasız bir çözümden başka çare olmadığını, bu işin savaşla değil konuşmakla çözüleceğini düşünüyor. Sıkıntılı bir durum var ama bu belirsizlikten kaynaklanıyor.” dedi.
-Bangsamoro Barış Antlaşması’nın Bağımsız Gözlemci Heyeti
Bağımsız Gözlemci Heyeti, Filipinler hükümeti ve MİKC arasında imzalanan barış anlaşmasının uygulanma sürecini gözlemlemek amacıyla, 15 Ekim 2012’de Bangsamoro’da imzalanan Genel Çerçeveli Anlaşma çerçevesinde kurulmuştu.
Heyet, iki ayda bir ya da gerekli durumlarda toplanarak başta Bangsamoro’da imzalanan Genel Çerçeveli Anlaşma ve ekleri olmak üzere Moro barış sürecinin tarafları arasında imzalanan bütün anlaşmaların uygulanmasını gözlemleyip değerlendirmelerde bulunuyor.
Avrupa Birliği Eski Filipinler Büyükelçisi Alistair Mac Donald’ın başkanlık ettiği heyetin üyeleri arasında Hüseyin Oruç, Mindanao İnsan Hakları Eylem Merkezi Başkanı Zainuddin Malang, Asya Vakfı Ülke temsilcisi Steven Rood ve Barış Enstitüsü Başkanı Gaston Z. Ortigas yer alıyor.
– Filipinler’de direnişin 40 yılı
Başkanlık sistemine dayalı çoğulcu bir demokrasi olan Filipinler Cumhuriyeti’nde yürütmenin başı, devlet başkanı ve silahlı kuvvetlerin başkomutanı olan başkan, 6 yıllık tek bir dönem için doğrudan halkoyuyla seçiliyor.
Ülkede Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi hariç merkezi bir yönetim yapısı mevcut. İki kamaralı Filipinler Kongresi 292 üyeli Temsilciler Meclisi ve 24 üyeli Senatodan oluşuyor.
